Neen tegen Lissabon. Het Waarom.

Alle ogen zijn op Ierland gericht na de ‘No vote’ op het Verdrag van Lissabon. Het werd de Ieren niet in dank afgenomen. Verwijten van ondankbaarheid, opportunisme en domheid werden hen naar de oren geslingerd. Dat heeft diepe indruk nagelaten bij de bevolking, want dat was niet de boodschap men wenste uit te dragen. Ik besloot, in het kader van de nakende Europese verkiezingen, toch even rondvraag te doen over dit incident. Waarom hebben de Ieren eigenlijk tegen gestemd? Ik kreeg verschillende uiteenlopende verklaringen, waarvan ik er graag enkele op een rijtje zet. Ten eerste bleek dat de informatie ondoorzichtig en onduidelijk was. Velen wisten niet waarover die verkiezingen eigenlijk gingen. Het onbekende wekt angst en negatieve gevoelens op. Dit was dan ook een belangrijke reden voor veel nee-stemmers. Vervolgens deden er tegenstrijdige berichten over de inhoud van het verdrag de ronde. Dit leidde tot wilde verhalen die massaal geloofd werden, aangezien ze ook door niemand ontkracht werden. De grondwet zou moeten gewijzigd worden, Ierland zou zijn leger moet afstaan aan Europa en het zou zijn eigenheid en tradities op termijn verliezen. Kortom, geen goed plan volgens de Ieren en dus stemden velen op grond hiervan tegen. Dat het werkelijk om de hervorming van de Europese instellingen ging, bleek slechts tot bij weinigen doorgedrongen te zijn. Nu moet je weten dat het Ierse volk erg gehecht is aan zijn traditionele cultuur, maar bovenal aan zijn vrijheid. De Ieren hebben 800 jaar gevochten voor hun onafhankelijkheid en in 1921 zijn ze uiteindelijk tot een akkoord gekomen met de Britse regering. Dit land had geen know how op politiek vlak, geen grondwet en geen idee waaraan het begonnen was. Alles werd dus van nul opgebouwd en daar zijn de Ieren best trots op. Die lang verdiende vrijheid, waar zovelen voor gesneuveld zijn, waar zoveel verdeeldheid over geweest is, waar zo hard om gevochten werd, wil men voor geen geld terug afgeven. Zo komen we uit bij een derde belangrijke reden. Vele Ieren hebben schrik hun identiteit te verliezen of in het niets op te gaan in Europa. Er leeft een soort angst om opnieuw een eindeloos gevecht te moeten leveren om hun eigenheid te mogen behouden, schrik alles waaraan men sinds de onafhankelijkheid geboetseerd heeft opnieuw te moeten begraven. Tot slot heeft een groot deel tegen gestemd uit pure frustratie tegenover de eigen Ierse regering. Wanbeleid, corruptie en vriendjespolitiek onder het huidige beleid doen de haren van velen overeind staan. Een frustratiestem tegenover de eigen regering deed Europa de das om. Dat de gevolgen voor Europa zo groot zouden zijn, had men onderschat en dat hebben velen ondertussen wel ingezien. De Ieren zijn zeker niet tegen Europa. Zijn beseffen maar al te goed welke rol de EU gespeeld heeft in de ontwikkeling van hun land, waar in de jaren tachtig nog armoe troef was. Ze zien ook duidelijk het belang van een verdere samenwerking met de Europese Unie. Tegelijkertijd willen ze echter niet het gevoel hebben dat ze daarom eeuwig ja moeten knikken, uit zogenaamde dankbaarheid. Dit mag hen niet belemmeren een eigen mening te hebben. De aankondiging van een nieuw referendum in het najaar wordt met gemengde gevoelens onthaald. Enerzijds zijn er velen die het belang beseffen van die ja-stem en die dat ook ongetwijfeld zullen doen. Onder deze groep heerst schaamte omwille van de foute keuze bij het laatste referendum. Zij zien de ‘No vote’ als een onfortuinlijke samenloop van omstandigheden en zullen er alles aan doen om het tij te keren. Anderzijds is er nog steeds een groep die ontsteld is over het feit dat hun nee-stem niet aanvaard werd. Wat is het nut van een referendum als je opnieuw moet gaan stemmen omdat de uitslag niet voldeed? Deze groep zal zonder twijfel opnieuw tegen stemmen. Het wordt dus spannend om de verdere ontwikkelingen te volgen en boeiend om te zien welke invloed de Europese verkiezingen op de situatie zullen hebben.