Noord-Ierse kwesties!

Wie dacht dat de zaken in Noord-Ierland uitgeklaard waren, heeft het goed mis. Wie verwacht dat ik in dit artikel een klare kijk op de situatie kan geven, kan beter meteen hier stoppen met lezen. Moraal van het verhaal: de situatie in Noord-Ierland is zo bijzonder en complex dat ook ik het niet uitgelegd krijg zonder in een kluwen van gedachten verstrikt te geraken. Ik onderneem toch een bescheiden poging en om niet te vervallen in saaie politieke praat, baseer ik me op enkele eigen ervaringen. De Belgische media hebben nog bijzonder weinig aandacht voor de conflicten in Noord-Ierland, waardoor al snel geconcludeerd wordt dat iedereen het daar na het tekenen van het Belfast Agreement in 1998 best naar zijn zin heeft. Toen ik vijf jaar geleden in de Republiek Ierland studeerde had ik het briljante idee om een weekendje naar Belfast te trekken met een Franse vriendin. Aangekomen in het busstation na een helse rit door de bergen en langs prachtige watervallen, begeven we ons naar onze jeugdherberg die in het centrum van de stad gelegen is. Het is vrijdagavond en dus verwacht je een zekere uitgelaten sfeer, mensen op straat, volk in de pubs, tijd om vreugdevol het weekend in te gaan. Niets daarvan in Belfast. Het centrum ligt er verlaten bij, geen pubs of restaurants te bespeuren en geen kat op straat. De eigenaar van de hostel weet ons te vertellen dat dit gebied ten tijde van de hevigste ‘troubles’ om zes uur ‘s avonds afgesloten werd met barricades. Zelfs al zijn de barricades er nu niet meer, de gewoonte en de schrik zitten er nog steeds in en na sluitingstijd van de winkels verandert het levendige centrum in een verlaten hol. Verder hoorde ik toen regelmatig op het nieuws dat taxi’s in brand gestoken waren en winkels vuur gevat hadden. Vijf jaar later woon ik op vijftig kilometer van de grens met Noord-Ierland en op een kleine twee uur rijden van Belfast. De gemoederen zijn een stuk bedaard in vergelijking met toen, maar de ‘troubles’ zijn nog lang niet opgelost. Geen brandende taxi’s en winkels meer, maar toch vielen er de laatste maanden alweer enkele doden in uit de hand gelopen rellen. Vorige week nog werd er gevochten tussen bendes in Belfast en liet een jongeman hierbij het leven. De protestantse en katholieke wijken in Belfast zijn nog steeds strikt gescheiden door een op sommige plaatsen twintig meter hoge muur. De poorten die de wijken overdag met elkaar verbinden gaan om zes uur ‘s avonds en tijdens het weekend onherroepelijk dicht zodat er geen rechtstreeks verkeer mogelijk is tussen beiden gebieden, tenzij via de neutrale zone die het stadscentrum vormt. Wat vroeger een politieke kwestie was, is tegenwoordig voornamelijk geëvolueerd naar een soort bendeoorlog. De verschillende bendes zijn vaak betrokken in drugs- en wapenhandel, maar de religieuze roots spelen uiteraard nog een grote rol. Onlangs ging ik wandelen in de bergen in Noord-Ierland en we parkeerden onze auto in een klein dorpje net over de grens met de Republiek Ierland. Na even afgedwaald te zijn wandelden we plots in een wijk waar de voetpaden en brugjes in de Union Jack kleuren geschilderd waren. Maar goed dat we daar onze auto met Ierse nummerplaat niet geparkeerd hadden, want een verdwaalde kras of deuk zou op zijn minst onze auto gesierd hebben op het einde van de dag, zo werd ons door verschillende mensen meegedeeld. In de Republiek Ierland, aan de andere kant van diezelfde grens op slechts enkele kilometers van bovengenoemd dorpje, werd onlangs een auto met Noord-Ierse nummerplaat duidelijk gemaakt dat hij niet welkom was op wat een private weg bleek te zijn. De bestuurder werd kordaat verzocht rechtsomkeer te maken en een andere route te zoeken om zijn bestemming te bereiken. Wij, met Ierse nummerplaat, mochten wel doorrijden. Spreek bovendien het woord IRA niet uit in het openbaar, want je riskeert jezelf in de nesten te werken. Dit is een hypergevoelige thematiek, gelijk waar je komt op dit eiland. Onlangs nog vertelde een vriendin me dat ze het als leerkracht lager onderwijs in de Republiek Ierland zo moeilijk had om werk te vinden omdat ze protestants is. Haar katholieke vriendinnen daarentegen werden overal uitgenodigd voor sollicitatiegesprekken. Het zit in de kleine dingen, die toch vaak hard aankomen. Kleine dingen, die soms grote gevolgen kunnen hebben. Vandaag is het absoluut veilig om als toerist Belfast te bezoeken en een georganiseerde rondrit te maken langs de muurschilderingen en doorheen de verschillende katholieke en protestantse wijken. Maar tussen de verschillende bendes heerst nog steeds haat en wrok en regelmatig escaleert dit helaas in rellen met slachtoffers. Maar over het algemeen zijn de Noord-Ieren het vechten moe. Ze hebben er geen zin meer in. Het mag nu maar eens ophouden. Maar niemand kan een pasklare oplossing bieden voor de aanhoudende spanningen. Waarom niet? Omdat de situatie ongelooflijk ingewikkeld is.